Liander als netbeheerder in Friesland: alles uitgelegd

Liander is de netbeheerder die verantwoordelijk is voor het elektriciteitsnet in Friesland. Van de smalle terpen rondom Franeker tot de industrieterreinen in Drachten: elk huishouden dat stroom verbruikt of terugvoert, doet dat via het net van Liander. Toch weten veel Friezen weinig over wat Liander precies doet, welke rechten zij hebben bij een storing en hoe het bedrijf omgaat met de toenemende druk op het elektriciteitsnet. Dit artikel geeft een volledig overzicht.

Wat doet Liander als netbeheerder in Friesland?

Liander is een dochteronderneming van Alliander N.V. en beheert zowel het elektriciteits- als het gasnet in grote delen van Nederland, waaronder de provincies Friesland, Groningen, Drenthe, Gelderland en Noord-Holland. In Friesland bedient Liander circa 330.000 aansluitingen voor stroom en gas samen. Het beheer van het hoogspanningsnet — de grote 150 kV- en 380 kV-verbindingen — valt buiten de verantwoordelijkheid van Liander en ligt bij TenneT, de nationale hoogspanningsbeheerder.

De kerntaken van Liander zijn:

• Aanleg, onderhoud en vervanging van middenspanning- en laagspanningskabels
• Plaatsen en uitlezen van slimme meters bij huishoudens en kleine bedrijven
• Afhandelen van storingen, inclusief noodstroomvoorziening bij grote calamiteiten
• Verlenen van nieuwe aansluitingen en transportcapaciteit aan zowel particulieren als zakelijke afnemers
• Publiceren van storingsinformatie via het openbare storingskaart-platform

Netbeheerders als Liander opereren onder toezicht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De ACM stelt tarieven vast en beoordeelt of Liander voldoende investeert in de betrouwbaarheid van het net. Dat toezicht is relevant voor Friese huishoudens: als de hersteltijden structureel te lang zijn, kan de ACM Liander verplichten extra te investeren.

Liander netbeheerder Friesland: hersteltijden en storingsdata

Hoe snel lost Liander een storing op? Dat hangt sterk af van het type storing en de locatie. Liander rapporteert jaarlijks de zogeheten Gemiddelde Onderbrekingsduur (GOD) per aansluiting. Landelijk lag de GOD in 2023 op ongeveer 18 minuten per jaar per aansluiting, zo blijkt uit het jaarverslag van Netbeheer Nederland. Friesland scoort door de deels landelijke infrastructuur en langere reisafstanden voor monteurs soms iets hoger dan het landelijk gemiddelde.

Globaal gelden de volgende herstelvensters bij een stroomstoring in Friesland:

Wilt u precies weten hoe u moet handelen tijdens een stroomstoring en wat u kunt verwachten van Liander’s communicatie? Lees dan het artikel over wat te doen bij een stroomstoring in Friesland en hoe lang die duurt. Daar vindt u ook de directe storingsnummers.

Netinvesteringen in Friesland tot 2030

Het elektriciteitsnet in Friesland staat onder grote druk. De oorzaken zijn meervoudig: de snelle groei van zonneparken op Friese landbouwgrond, de uitbreiding van windparken langs de kust en in het IJsselmeergebied, en de toenemende vraag vanuit datacenters en de industrie in de regio Drachten en Leeuwarden. Liander investeert in de periode 2024–2028 nationaal meer dan €8 miljard in uitbreiding en verzwaring van het net, aldus de Rijksoverheid in haar overzicht van netinvesteringen.

Specifiek voor Friesland zijn de volgende projecten relevant:

• Verzwaring van het middenspanningsnet rond Leeuwarden: extra transformatorcapaciteit om de groeiende teruglevering van zonnepanelen op te vangen.
• Nieuw hoogspanningsstation Drachten-Noord: gepland voor oplevering in 2027, waarmee de industriële capaciteit in de regio Smallingerland toeneemt.
• Kabelvervanging in landelijke gebieden: verouderde papier-olie-kabels uit de jaren ’60 en ’70 worden vervangen door moderne XLPE-kabels, met name in de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren.
• Slimme metersuitrol: Liander streeft ernaar dat in 2026 meer dan 95% van de Friese huishoudens een slimme meter heeft, om storingen sneller te kunnen lokaliseren.

De netcongestie die op sommige plekken in Friesland ontstaat door al deze ontwikkelingen, heeft directe gevolgen voor huishoudens en bedrijven die een nieuwe aansluiting aanvragen of willen terugleveren. Meer achtergrond over dit thema vindt u in het artikel over de oorzaken en gevolgen van netcongestie in Friesland.

TenneT en de regionale capaciteit voor Leeuwarden, Drachten en Sneek

Hoewel Liander het laag- en middenspanningsnet beheert, is TenneT verantwoordelijk voor de 150 kV-verbindingen die de regio’s Leeuwarden, Drachten en Sneek van stroom voorzien. TenneT publiceert op haar website het Investeringsplan, waarin per regio staat aangegeven waar knelpunten op het hoogspanningsnet worden verwacht. Voor Noord-Nederland, inclusief Friesland, signaleert TenneT congestie op de verbinding tussen het Eemshaven-knooppunt en de Friese onderstations. Dit knelpunt wordt deels verlicht door de aanleg van een nieuwe 380 kV-verbinding, de zogeheten Noord-West 380 kV-lijn, waarvan de planning doorloopt tot in 2030.

Wat betekent dit voor een huishouden in Sneek of Leeuwarden? In de praktijk merkt u hier weinig van zolang er geen grootschalige storing of piekbelasting optreedt. Maar voor bedrijven die grote aansluitingen aanvragen — denk aan een laadplein voor elektrische vrachtwagens of een grote warmtepomp-installatie — kan congestie op het TenneT-net de reden zijn dat Liander geen transportcapaciteit kan toewijzen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) concludeert in meerdere rapporten dat de capaciteitstekorten in Noord-Nederland zonder extra overheidsingrepen tot 2028 structureel zullen aanhouden.

Uw rechten als Friese consument tegenover Liander

Liander heeft als wettelijk aangewezen netbeheerder een aantal verplichtingen tegenover huishoudens. De belangrijkste:

• Aansluitplicht: Liander is verplicht iedereen in het verzorgingsgebied op het net aan te sluiten, tenzij technische onmogelijkheid dit verhindert.
• Informatieplicht: bij een storing van meer dan 4 uur moet Liander actief communiceren over de verwachte hersteltijd.
• Compensatieregeling: woont u langer dan 4 uur aaneengesloten zonder stroom door een storing in het net van Liander, dan heeft u recht op een vergoeding. Deze bedraagt minimaal €35 per dag dat de storing voortduurt, oplopend tot €700 per storingsgebeurtenis voor particulieren. De exacte bedragen zijn vastgelegd in de Netcode Elektriciteit, die wordt gehandhaafd door de ACM.
• Klachtenrecht: bent u het niet eens met een beslissing van Liander over uw aansluiting of de afhandeling van een storing, dan kunt u een klacht indienen via het Klachtenloket Energie of de Geschillencommissie Energie.

De compensatieregeling geldt niet bij overmacht, zoals extreme storm of blikseminslag. In de praktijk betwisten Liander en consumenten soms of een bepaalde situatie als overmacht kwalificeert. De ACM heeft hierover richtlijnen gepubliceerd op haar website.

Graafschade: de meest voorkomende oorzaak van storingen in Friesland

In Friesland is graafschade verantwoordelijk voor een groot deel van de niet-geplande storingen. Bouwprojecten, aanleg van riolering en werkzaamheden aan wegen doorsnijden geregeld ondergrondse kabels. Sinds de invoering van de Wet Informatie-uitwisseling Boven- en Ondergrondse Netten en Leidingen (WIBON) in 2019 zijn aannemers verplicht voor aanvang van graafwerkzaamheden een melding te maken via het Kadaster. Toch gaat het regelmatig mis.

Gemeenten met actieve bouwprogramma’s — zoals Leeuwarden (Nieuw Stroomland-wijk), Súdwest-Fryslân en Smallingerland — kennen daardoor een verhoogd risico op stroomstoringen door graafschade. Liander werkt in die gebieden nauw samen met gemeenten om kabelkaarten actueel te houden, maar de combinatie van oude infrastructuur en nieuwe bouwprojecten blijft een uitdaging. Volgens Milieu Centraal is graafschade landelijk verantwoordelijk voor circa 25% van alle stroomstoringen.

Contact en storingsnummer Liander Friesland

Ervaart u een storing of wilt u melding maken van een gevaarlijke situatie bij een Liander-installatie? Gebruik dan de volgende contactmogelijkheden:

• Storingen elektriciteit (24/7): 0800 – 9009 (gratis)
• Storingen gas (24/7): 0800 – 9009 (gratis, zelfde nummer)
• Storingskaart: storingen.liander.nl — hier ziet u actuele storingen op de kaart van Friesland
• Klantenservice (algemeen): 0800 – 0808 (ma–vr, 08.00–20.00 uur)
• Nieuwe aansluiting of capaciteitsaanvraag: via het online portaal op liander.nl/zakelijk

Bij een gasgeur of brand aan een elektrische installatie belt u altijd eerst 112. Liander’s storingsdienst staat 24 uur per dag, 7 dagen per week paraat, maar veiligheid gaat voor.

Veelgestelde vragen over Liander als netbeheerder in Friesland

Is Liander de enige netbeheerder in Friesland?

Liander beheert het laag- en middenspanningsnet in vrijwel de gehele provincie Friesland. Voor het hoogspanningsnet (150 kV en hoger) is TenneT verantwoordelijk. Er zijn geen andere regionale netbeheerders actief in Friesland voor elektriciteit.

Hoe lang duurt een gemiddelde stroomstoring in Friesland?

Een laagspanningstoring in een woonwijk duurt gemiddeld 1 tot 3 uur. Een middenspanningstoring kan 2 tot 6 uur duren. Bij grootschalige calamiteiten zoals een zware storm kan herstel meerdere dagen in beslag nemen. Liander communiceert via de storingskaart en sociale media over de verwachte hersteltijd.

Heb ik recht op compensatie bij een stroomstoring?

Ja. Als de storing langer dan 4 uur duurt en het gevolg is van een defect in het net van Liander (geen overmacht), heeft u recht op minimaal €35 compensatie per dag. U kunt dit aanvragen via de website van Liander met uw adres en de storings-ID. De ACM houdt toezicht op de naleving van deze compensatieregeling.

Waarom kan ik in mijn buurt in Friesland geen extra zonnepanelen terugleveren?

Dit heeft te maken met netcongestie. Op sommige plekken in Friesland is het net vol door de grote hoeveelheid terug te leveren zonne- en windstroom. Liander kan dan geen extra transportcapaciteit bieden. Het is mogelijk dat u op een wachtlijst wordt geplaatst. Meer uitleg hierover staat in het artikel over netcongestie in Friesland en de gevolgen voor huishoudens.

Wie betaalt de netbeheerderskosten op mijn energierekening?

De netbeheerderskosten (ook wel transportkosten of nettarief) worden door Liander bij u in rekening gebracht via uw energieleverancier. De hoogte van deze kosten wordt jaarlijks vastgesteld door de ACM en is voor elke klant in het verzorgingsgebied van Liander gelijk, ongeacht welke leverancier u heeft gekozen. In 2025 bedroeg het vaste nettarief voor een standaard huishouding circa €18 tot €22 per maand, afhankelijk van de aansluitwaarde.

Wat doet Liander bij gepland onderhoud in mijn straat?

Bij gepland onderhoud is Liander verplicht u minimaal 5 werkdagen van tevoren schriftelijk op de hoogte te stellen. U ontvangt een brief of e-mail met de verwachte uitschakelperiode. Liander probeert geplande werkzaamheden buiten de spitsuren te plannen. Via de storingskaart op de Liander-website kunt u ook geplande werkzaamheden in uw buurt bekijken.